السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )
113
تفسير الميزان ( فارسي )
داراى علم به تاويل احاديث باشد در پدرانش نيز بوده اشتراك در علت ما را ناگزير مىسازد كه بگوييم پدران بزرگوارش ، ابراهيم و اسحاق و يعقوب نيز مخلص بودند ، و علم به تاويل احاديث را داشتند . آيه شريفه « وَاذْكُرْ عِبادَنا إِبْراهِيمَ وَإِسْحاقَ وَيَعْقُوبَ أُولِي الأَيْدِي وَالأَبْصارِ إِنَّا أَخْلَصْناهُمْ بِخالِصَةٍ ذِكْرَى الدَّارِ » « 1 » نيز مؤيد اين مدعى است ، چون اين معنا را دست مىدهد كه مساله علم به تاويل احاديث از نتايج و فروع اخلاص براى خداى سبحان است . دوم اينكه ، آنچه كه يعقوب ( ع ) خبر داد درست مطابق با رؤياى يوسف بود ، براى اينكه سجده كردن ايشان براى يوسف با اينكه يكى از آنان خود يعقوب ( ع ) است كه از مخلصين است و جز براى خداى واحد سجده نمىكند خود كاشف از اين است كه ايشان در برابر يوسف ، خدا را سجده كردهاند نه اينكه يوسف را سجده كرده باشند ، و در حقيقت يوسف را نظير كعبه قبله خود قرار دادهاند . پس مىفهميم كه نزد يوسف و براى يوسف جز خدا چيز ديگرى نبوده ، و همين خود دليل ديگرى است بر اينكه وى براى پروردگارش از مخلصين - به فتح لام - بوده ، و كسى جز خدا در او شركت نداشته ، هم چنان كه خودش بدان اشاره كرده و گفته : « ما كانَ لَنا أَنْ نُشْرِكَ بِاللَّه مِنْ شَيْءٍ » سابقا هم گفتيم كه علم به تاويل احاديث متفرع است بر اخلاص . از همين جهت است كه يعقوب در تعبير رؤياى يوسف گفت : « و كذلك - يعنى همين طور كه خودت را مسجود آنان ديدى - پروردگارت تو را برمىگزيند و خالص براى خود مىكند و تاويل احاديث را به تو مىآموزد » . و همچنين ديدن آل يعقوب به صورت آفتاب و ماه و يازده ستاره كه همه اجرام آسمانيند و در مكان رفيعى قرار داشته نورافشانى مىكنند ، و هر يك داراى مدارى وسيع هستند خود دليل بر اين است كه به زودى آل يعقوب در حيات انسانى سعيد كه عبارت است از حيات دينى آبادگر دنيا و آخرت داراى مكانتى بلند گشته و از ديگران ممتاز مىگردند . و به همين حساب يعقوب گفتار خود را ادامه مىدهد و مىفرمايد : * ( « وَيُتِمُّ نِعْمَتَه عَلَيْكَ » ) * يعنى تنها بر تو ، تا از ديگران ممتاز باشى * ( « وَعَلى آلِ يَعْقُوبَ » ) * يعنى بر من و همسرم و فرزندانم ، همانطور كه ما را مجتمع و در صورتى نزديك به هم ديدى * ( « كَما أَتَمَّها عَلى أَبَوَيْكَ مِنْ قَبْلُ إِبْراهِيمَ وَإِسْحاقَ إِنَّ رَبَّكَ عَلِيمٌ حَكِيمٌ » ) * .
--> ( 1 ) به ياد آر بندگان ما ابراهيم و اسحاق و يعقوب صاحبان قدرت و بصيرت را كه ما ايشان را با خلوص در ياد آخرت خالص كرديم . سوره ص ، آيه 45 و 46 .